GITP is de hr-adviseur voor selectie- en ontwikkelvraagstukken: digitaal én face-to-face.

Lees meer
Je bevindt je hier:

Hoe diep gaat de crisis uw bestuurder treffen?

Leiderschap
4 min

Mijn vader, een psycholoog, beweerde dat het volgende experiment gedaan is: tegen iemand die er gezond uit ziet, wordt gezegd, ‘voel je je wel lekker’? ‘Hoezo’, vraagt diegene. Antwoord: ‘nou je ziet er zo slecht uit’. Als dat een aantal malen herhaald wordt, gaat degene zich ook daadwerkelijk slecht voelen. Met andere woorden, wat mensen tegen je zeggen, bepaalt voor een deel hoe je je gaat voelen, ongeacht hoe je je daarvoor voelde.

Als je tegen een nieuwe leraar van een klas zegt dat een matige leerling tot de beste van de klas behoort, dan is er een reële kans dat deze leerling daarna aanzienlijk beter gaat presteren en zich daardoor beter voelt.

Kortom, hoe je je voelt staat onder invloed van wat anderen tegen je zeggen en hoe ze je bejegenen. Dat is op zich niet schokkend. Wel bijzonder is dat je je ook nog eens gaat gedragen zoals de omgeving al dacht dat je je voelde of dacht dat je presteerde, zelfs als dat niet zo was. Een prachtige cirkel! Maar een cirkel die uw bestuurder kwetsbaar kan maken.

Iedereen kritisch?

Als we nu kijken naar wat de directe omgeving tegen uw bestuurder zegt in een crisistijd als deze. Leeft u zich eens in, bijvoorbeeld in een bestuurder van een scholengemeenschap.

De ene na de andere maatregel die van overheidswege al dan niet wordt afgekondigd, helaas nogal wisselend.

De bestuurder wil het goed doen en heeft nu maar om enige duidelijkheid te creëren afgekondigd dat er een verplichting is tot mondkapjes. Het was zeker geen meerderheidsbesluit, maar uiteindelijk heeft hij (m/v) het besluit genomen, zich beroepend op de uitzonderlijke situatie.

Helaas doet niet iedereen ze op en zo blijkt er tot overmaat van ramp onverwacht een mondkapjestekort, waardoor het besluit een week moest worden uitgesteld. Ouders in verwarring, leerlingen cynisch, leerkrachten moedeloos. Voor je het weet is iedereen in zijn omgeving kritisch en vindt dat er iets niet goed gaat waar ze uw bestuurder voor (eind)verantwoordelijk houden.

Wat zullen ze tegen hem zeggen?

Wat zie je er toch goed uit?

Ik denk het niet, eerder: 

‘Nou je ziet dat je het zwaar hebt’ of
‘Vermoeiende tijden hè’, of 
‘Kun je het nog aan’, of erger…

Privé kan het zo maar zijn dat uw bestuurder een vader of moeder heeft die is opgenomen in een verpleeghuis met alle coronazorgen van dien. Ook daar is voor hem weinig positieve feedback te verwachten.

En op de sportvereniging waar uw bestuurder de voorzitter van is (u heeft aangestuurd op enkele andere taken opdat hij/zij goed in het lokale netwerk is ingebed) dreigt door langdurige sluiting van de kantine een financieel tekort. Het kan niet anders dan een vaste kracht te ontslaan.

Ook daar zeggen ze vast niet dat hij er zo goed uitziet en is de voorzitter, uw bestuurder, een gemakkelijk doelwit voor kritiek.

Zwaar

Uw bestuurder heeft het zwaar en de kans is groot dat hij veel negatieve reacties uit zijn omgeving krijgt. Ik ga er hier vanuit dat uw bestuurder het gewoon goed deed en nu ook doet, zoals gelukkig de meeste bestuurders. Maar duidelijk is dat zijn omgeving sombert en dat kan onder de huid gaan zitten.

Nog lastiger is het als uw bestuurder toch een klein foutje heeft gemaakt, waar hij al, van bijvoorbeeld ouders, veel kritiek op heeft gehad.

Waarschijnlijk krijgt uw bestuurder vaker dan normaal te horen dat hij iets niet helemaal goed doet en dat hij er vermoeid uitziet. Het risico is nu dat hij zich daadwerkelijk niet goed gaat voelen en minder goed gaat presteren.

Maar kan uw bestuurder er eigenlijk iets aan doen dat dit allemaal gebeurt? Doet hij echt iets niet goed?
Hoogstwaarschijnlijk niet.

Voelt hij zich er slecht door? Hoogstwaarschijnlijk wel.

Toezichthouder faciliteert veiligheid

Wat kan de toezichthouder doen? Want ook die staat misschien wel onder extra druk. Heeft wellicht ook een zware tijd op zijn werk en heeft privé misschien ook extra problemen.

De negatieve spiraal ligt echt op de loer. Kan de psychologie helpen?

Altijd en zeker een beetje!

Denk aan de bekende driedeling: denken, voelen en doen.
Een crisis is vooral denken (het gaat niet goed) en voelen (angst en dreiging). Als vervolgens het doen wordt bepaald door de gedachte te falen plus een gevoel van angst en dreiging dan is de kans op minder goede besluiten volop aanwezig. Duidelijk is dat u zeker niet helpt als u dat type denken en voelen bij uw bestuurder versterkt.

Dus:

  • Wees ruimhartig met welgemeende persoonlijke complimenten;
  • benoem concreet alles wat er goed gaat;
  • prijs wat er te prijzen valt.
  • Help met wat er beter kan door een veilig en oplossingsgericht klimaat te creëren.
  • Laat persoonlijke kritiek nu even achterwege, biedt steun, sta naast uw bestuurder vanuit uw toezichthoudende verantwoordelijkheid.
  • Zorg ervoor dat uw bestuurder de crisis niet naar binnen laat komen.
  • Creëer ontspanning en
  • focus op wat er gedaan moet worden.

Spreek uw vertrouwen uit. En vergeet vooral niet te zeggen dat u vindt dat hij er ondanks alles goed uit ziet.

OVER DE AUTEUR

Drs Anthon C. van der Horst, mmc, psycholoog (1959) maakt deel uit van de GITP adviesgroep Executive Expertise. Hij coacht topmanagers en bestuurders, beoordeelt ze in het kader van benoemingen en draagt bij aan (zelf)evaluaties van bestuurders en toezichthouders. Hij combineert ongrijpbare fenomenen als charisma, vertrouwen en macht aan concrete effectiviteit en feedback in het hier en nu.

Blijf op de hoogte van alle insights