Van betekenis naar energie: waarom slim werken geen toeval is

Toeval bestaat niet, of toch? Een van de eerste vragen die ik lang geleden kreeg, bij een oriënterende kennismaking met GITP, was of ik wist wat buffelen inhield. Tuurlijk, antwoordde ik, het leek mij een contra-indicatie als ik “huh, nee” zou hebben geantwoord.

Buffelen was destijds een belangrijk narratief. Ik zeg er meteen bij: die opvatting is inmiddels twintig jaar achterhaald. GITP staat vandaag juist voor duurzame inzetbaarheid en slim werken, niet voor zo lang mogelijk zo hard mogelijk gaan. Maar dat verhaal vormt wel de perfecte opmaat voor wat ik hier wil delen.

Semantiek als vertrekpunt

In mijn eerdere bijdrage stond semantiek centraal: hoe woorden, begrippen en interpretaties ons denken sturen. Taal werkt als een filter, met behoorlijk wat invloed op gedrag. Wie anders kijkt naar betekenis, kan de werkelijkheid sturen.

Maar wat nu als je wel voor jou een goede betekenis hebt geformuleerd en het verwachte effect toch uitblijft? Dan raken we het thema energie. Want hoe geef je in de praktijk vorm aan iets dat je mentaal vernuftig hebt omgebogen? Anders geformuleerd; hoe breng je balans aan tussen wat je denkt en zegt en hoe je feitelijk functioneert gedurende een werkdag?

Wat kinderen ons leren over presteren

Enkele jaren na mijn start bij GITP was ik aanwezig bij de opening van een meerdaagse conferentie in Dallas. De titel sprak mij direct aan: “How not to get exhausted from work?”. Onderzoekers presenteerden er een opvallende studie: een selectie van volwassen, bovengemiddelde performers uit diverse beroepsgroepen werd vergeleken met … kinderen.

De uitkomst laat zich al enigszins raden; bovengemiddelde performers gedragen zich in hun energiehuishouding eigenlijk als kinderen. Wij volwassenen zijn die natuurlijke balans ergens onderweg verleerd. En daar zit direct de link met semantiek: “ik heb geen zin meer” = stoppen = iets anders doen.

De belangrijkste overeenkomsten tussen kinderen en topperformers:

• Kinderen schakelen vanzelf tussen in- en ontspanning
• Kinderen hebben volledige focus ‘in het moment’
• Kinderen gaan voor intrinsiek leuke activiteiten — plezier als motor
• Kinderen stoppen als ze geen zin meer hebben
• Kinderen uiten hun emoties direct
• Kinderen leren via spel en interactie

Concreet vertaald naar jouw werkdag:

• Werk in korte, intensieve blokken
• Voeg plezier en variatie toe
• Maak van werk een spel of een uitdaging
• Luister eerder naar signalen van vermoeidheid
• Durf af te wijken van de geijkte routine

Slim werken begint vroeg

In mijn werk heb ik semantiek altijd gekoppeld aan een, misschien wat kinderlijke, intuïtieve vertaalslag. Niet buffelen, maar slim werken. Van de juiste betekenis naar de juiste energie, en vervolgens de vertaalslag naar de praktijk: op een vroege middag de racefiets pakken en genieten van dat prikkelende voorjaarszonnetje.

Toen ik nog heel jong was, werd het etiket ‘speels’ op mij geplakt. Ik was kennelijk soms wat onhandelbaar. Ik vrees dat er door de jaren heen weinig veranderd is.