'Toezicht in de semipublieke sector is geen bijbaantje'
19.06.2012
Het toezicht in de zorg, het onderwijs en bij woningcorporaties is verouderd, onvoldoende en onduidelijk. Vestia, InHolland, Maasstad Ziekenhuis, het COA... Regels worden genegeerd, er wordt gesjoemeld met salarissen. Steeds zien we het misgaan in de semipublieke sector. En vaak wordt dan gesproken over incidenten. Maar dat zijn het niet, aldus hoogleraar Prof. dr. Rienk Goodijk. "De schandalen kennen een patroon, en als daaraan niets wordt gedaan, is het wachten op de volgende affaire."
Op maandag 18 juni 2012 organiseerde het Centrum voor Bestuur van de Maatschappelijke Onderneming (CBMO), in samenwerking met GITP, een seminar over Toezicht in Maatschappelijke Ondernemingen. Tijdens het seminar werden niet alleen problemen benoemd en achtergronden verhelderd, maar werd ook gezocht naar innovatieve oplossingen. Prof. dr. Rienk Goodijk presenteerde hierbij zijn nieuwste boek:
|
|
|
|
|
| |
Falend toezicht in semi publieke organisaties? Zoeken naar verklaringen
Na affaires met IJsselmeerziekenhuizen, Rochdale en InHolland worden we weer opgeschrikt door misstanden bij Zonnehuizen en Vestia. Wie volgt? Is er iets mis met het intern toezicht in semipublieke organisaties?
In dit boek kijkt Rienk Goodijk vooral naar het functioneren van de raad van toezicht c.q. de raad van commissarissen en legt bloot hoe het toch komt dat dit orgaan het vaak laat afweten. Wat zijn de belangrijkste redenen van falend toezicht? Zijn dat de toegenomen marktwerking, verouderde opvattingen over het toezicht, gebrek aan checks and balances? Zijn er bepaalde patronen te ontdekken die leiden tot het falen? |
|
 |
|
|
|
|
|
|
Toezicht op afstand werkt niet
De kern van het probleem ligt volgens Goodijk dat bij het invoeren van de marktwerking in de jaren negentig niet goed is nagedacht over het bijbehorende toezicht. Het model van de raad van commissarissen uit het bedrijfsleven werd klakkeloos gekopieerd naar de semipublieke sector. Toezicht op afstand blijkt niet te werken in de complexe wereld van geprivatiseerde ziekenhuizen, hogescholen en corporaties. "Je kunt het toezicht er niet even bij doen."
Schandalen voorkomen
Opmerkelijk is dat semipublieke toezichthouders meestal redelijk tevreden zijn over hun eigen functioneren, ook al komt de ene na de andere affaire aan het licht. Wat kan een toezichthouder doen om schandalen te voorkomen?
- Trek voldoende tijd uit en wees beschikbaar. Neem niet teveel andere bijbanen.
- Benut meer informatiebronnen dan alleen de directie. Denk bijvoorbeeld aan de ondernemingsraad, inspectie, de externe accountant, de clientenraad.
- Houd contact met de stakeholders en leg ook verantwoording af.
- Houd niet alleen de cijfers in de gaten, maar ook hoe de organisatie of instelling in de dagelijkse praktijk werkt.
- Vind de juiste balans tussen afstand houden en betrokken zijn.
- Houd de bestuurders bij de les.
- Oefen tegendruk uit en grijp zonodig in.
- Durf naar voren te komen als het onverhoopt toch mis gaat.
Lees het volledige Volkskrant-interview met Rienk Goodijk over falend toezicht in de semipublieke sector.
Bron:
de Volkskrant, 16 juni 2012