Handelingsgerichte diagnostiek in de jeugdzorg

Praktijkmodel HGD
Handelingsgerichte diagnostiek (HGD) is een praktijkmodel voor diagnostiek en advisering. Bij HGD onderkennen en analyseren we problemen bij kinderen en hun omgeving met als doel het geven van een passend en cliënt-specifiek advies. Het gaat in de jeugdzorg immers niet zozeer om wat een kind heeft, maar vooral om wat het nodig heeft. De problematiek van gezinnen in de jeugdzorg is vaak zo complex, dat een gedegen probleemanalyse nodig is, voordat we kunnen overgaan tot een effectieve aanpak.
HGD verloopt volgens duidelijk omschreven fasen en stappen, waardoor het professionals grip geeft op hun werk, ook bij een complexe casus. Beslissingen komen systematisch en verantwoord tot stand. Daarnaast heeft HGD altijd oog voor de aanwezige positieve factoren en bevordert HGD transparantie: het is goed uit te leggen wat je gaat doen en waarom. Cliënten waarderen deze oplossingsgerichte elementen en inzichtelijkheid en ervaren meer betrokkenheid bij het diagnostisch traject en raken meer gemotiveerd voor het plan van aanpak.

HGD in de jeugdzorg
In de jeugdzorg blijken veel hulpverleners affiniteit met HGD te hebben. De handelingsgerichte attitude – waarbij de diagnosticus zowel de rol van expert als die van samenwerkingspartner heeft – spreekt aan. Veel professionals zullen aspecten van hun dagelijks werk erin herkennen en kunnen er direct mee aan de slag! Aangezien professionals in het onderwijs ook handelingsgericht werken, bevordert HGD de samenwerking tussen jeugdzorg en onderwijs: het gemeenschappelijke kader bevordert de onderlinge afstemming aanzienlijk.
HGD is oorspronkelijk ontwikkeld in het onderwijs en is inmiddels ook bewerkt voor de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Het model is gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek, theoretische inzichten en praktijkervaringen in de afgelopen 15 jaar.

Wetenschappelijke basis
Wetenschappelijke kennis over besluitvorming is meegenomen in de ontwikkeling van HGD zodat hulpverleners kennis krijgen van bekende valkuilen in de besluitvorming. In de verschillende fasen zijn doeltreffende manieren om cliënten te motiveren verwerkt. Gegevens uit onderzoek en theorievorming over de ontwikkeling van kinderen, opvoeding en effectieve hulpverlening zijn eveneens benut bij de ontwikkeling van HGD.

Na afloop van deze cursus:

• heeft u inzicht in het model van handelingsgerichte diagnostiek en de toepassing ervan in de jeugdzorg.
• kunt u reflecteren op uw eigen handelen: hoe handelingsgericht werk ik?
• kunt u enkele aspecten van het model praktisch toepassen.
• heeft u handvatten en hulpmiddelen om in uw eigen praktijksituatie meer handelingsgericht te werken.
• heeft u handvatten om de samenwerking en afstemming tussen jeugdzorg en onderwijs te verbeteren.

De cursisten maken in de ochtend kennis met de uitgangspunten van HGD en reflecteren op hun eigen werkwijze: hoe handelingsgericht werk ik al? Cursisten krijgen daarbij handvatten waar ze in hun werk direct mee aan de slag kunnen. In de middag experimenteren de deelnemers met enkele aspecten van het model. Ze oefenen aan de hand van casuïstiek en beeldmateriaal met de uitgangspunten en enkele stappen van de diagnostische cyclus. Deelnemers kunnen op deze wijze zelf ervaren hoe HGD hen kan ondersteunen in hun dagelijks werk. Ook krijgen zij diverse hulpmiddelen aangereikt.

In de cursus blijven we dicht bij de dagelijkse praktijk. Dit doen we door veel gebruik te maken van praktijkvoorbeelden van de docent en de cursisten. Daarnaast zijn de afwisselende werkvormen waarmee we de theorie en de principes van HGD illustreren kenmerkend. We doen bijvoorbeeld reflectieoefeningen, rollenspellen, bekijken beeldmateriaal en er is de nodige ruimte voor uitwisseling tussen de cursisten onderling.

Aanbevolen literatuur
Pameijer, N. K. & Draaisma, A.K. (2011). Handelingsgerichte diagnostiek in de jeugdzorg: een kader voor de besluitvorming. Leuven: Acco.