Aandachtgerichte therapie op basis van mindfulness

Aandachtgericht is afgeleid van mindfulness, een begrip uit de boeddhistische traditie: datgene wat iemand wil bereiken via meditatieoefeningen. Mindfulness verwijst naar het volledige bewustzijn van het moment (awareness). De begeleider probeert niet te oordelen of te interpreteren, en te accepteren wat de beoefenaar op dat moment ervaart. Jon Kabat-Zinn paste deze techniek vanaf 1986 toe bij ernstige pijnpatiënten. Segal, Williams en Teasdale beschreven in hun boek uit 2002 (over behandeling van cliënten met recidiverende depressies) een protocol van acht sessies waarin ze aandachtgerichte therapie combineerden met cognitieve therapie. De resultaten hiervan waren positief. Sindsdien wordt aandachtgerichte therapie toegepast bij uiteenlopende klachten zoals eetstoornissen, persoonlijkheidsstoornissen, psychotische stoornissen en angstklachten.
In deze driedaagse cursus krijgt u uitleg over de basisbegrippen en wordt veel tijd besteed aan het zelf ervaren van de verschillende oefeningen. Het verschil met ontspanningstraining en de valkuilen voor de therapeut en de cliënt komen aan bod. De aansluiting met cognitieve therapie en taakconcentratietraining komt zijdelings aan de orde.

Na afloop van deze cursus:

• beschikt u over kennis en vaardigheden voor het toepassen van aandachtgerichte therapie, al dan niet in combinatie met andere gedragstherapeutische methoden
• kunt u oefeningen begeleiden en hebt u leren omgaan met de problemen en valkuilen
• hebt u leren omgaan met de weerstand van cliënten tegen (het kortetermijneffect van) de oefeningen en, niet in de laatste plaats, mogelijke weerstand tegen de therapie zelf (het idee van een ‘zweverige’ therapie)

De volgende onderwerpen komen tijdens de drie cursusdagen aan de orde:

• basisbegrippen van aandachtgerichte therapie
• rozijnoefening
• bodyscan
• zie- en hooroefening
• gedachten- en gevoelensoefening
• bewust lopen
• drie minuten ademruimte
• eenvoudige yogaoefeningen en het doel daarvan
• verschillende zitoefeningen (met opbouw in moeilijkheidsgraad)
• aandachtgerichte therapie en cognitieve therapie combineren

In deze cursus werken we met afwisselende werkvormen: korte inleidingen, aandachtgerichte oefeningen, discussie, uitwisseling van ervaringen en het bekijken van een video ter illustratie van de methodiek. De acht sessies zoals beschreven in het cursusboek vormen de leidraad voor de opbouw in de aandachtgerichte oefeningen. Per oefening bespreken we welke aandachtspunten er zijn en hoe u de cliënt bij de opbouw kunt begeleiden. In de periode tussen de cursusdagen doet u zelf aandachtgerichte oefeningen (45 minuten per dag) en bestudeert u delen uit het cursusboek.

Literatuur
Segal, Z.V., Williams, J.M.G., Teasdale, J.D. (2004), Aandachtgerichte cognitieve therapie bij depressie. Een nieuwe methode om terugval te voorkomen. Amsterdam: Nieuwezijds, ISBN 978 90 571 21913.
Over dit boek dient u tijdens de cursus te beschikken.