Werknemers bij semipublieke organisaties ervaren steeds vaker intimidatie door leidinggevenden. Reorganisaties en bezuinigingen zetten de verhoudingen op scherp terwijl de instellingen nog worstelen met schaalvergroting en toenemende marktwerking.
Schikken of wegwezen
Zo is het aantal gevallen van ziekenhuizen waar een sfeer van intimidatie heerst de laatste jaren verviervoudigd, zegt de vakbond CNV Publieke Zaak. Ook bij andere zorginstellingen en in de thuiszorg is de trend steeds vaker 'schikken of wegwezen', merkt de vakbond.
Angstcultuur
De laatste maanden stapelen de affaires zich op van semipublieke organisaties waarbij er sprake zou zijn van een angstcultuur en een autoritaire bestuursstijl. Deze week stelde de raad van toezicht van Bureau Jeugdzorg Haaglanden/Zuid-Holland een onderzoek in naar de bedrijfsvoering en bestuurscultuur van de organisatie, na klachten van het personeel over het bewind van de directeur. Eerder luidden werknemers van onder meer het Centraal Orgaan Opvang Asielzoekers, de Hogeschool van Amsterdam en Zorggroep Charim de noodklok over een angstcultuur binnen hun organisatie.
Complexer
Dat deze voorbeelden nu voor de dag komen, past bij de tijdsgeest van onzekerheid, zegt hoogleraar Rienk Goodijk, gespecialiseerd in interne arbeidsverhoudingen en toezicht in de semipublieke sector. 'Organisaties in het publieke domein, zoals zorg- en onderwijsinstellingen, zijn de laatste jaren veel complexer geworden. Zij moesten marktgericht gaan werken, maar blijven te maken hebben met een overheid die de koers bepaalt.'
Onderontwikkelde managers
Daarbij zitten er vaak managers op plekken waarvoor ze niet geschikt zijn, zegt Goodijk. 'Zij zijn onderontwikkeld in de communicatie met werknemers, waardoor ze zich snel bedreigd voelen en geen draagvlak weten te creëren voor beleid.'
Vuist op tafel
Het CNV ziet dat in de zorg. 'Managers komen of uit de marktsector en weten niets van zorg. Of ze komen van de werkvloer en weten niet hoe ze met leidinggeven moeten omgaan. Ze denken, nu ben ik de baas, dan moet ik zeker met de vuist op tafel slaan', zegt bestuurder Jacob Riepe. Vijf jaar geleden kreeg de vakbond twee of drie meldingen per jaar uit ziekenhuizen over intimidatie, nu is dat er minstens een per maand.
Baanverlies
De werknemers die zich meldden, durven geen incidenten bij het management te rapporteren uit angst voor baanverlies. Ook worden zij onder druk gezet om slechtere arbeidsomstandigheden te accepteren. Riepe: 'Als ze op hun vrije dag of in het weekend niet willen invallen, ook al is het al de vijfde keer, wordt er gedreigd met consequenties. Dat kan in extreme gevallen ontslag zijn, maar ook dat er bij de volgende roostering geen rekening meer wordt gehouden met hun wensen.'