Gamen voor een baan. Tot voor kort gebruikten bedrijven computerspelletjes vooral om potentiële werknemers te lokken met een kijkje in de keuken. Maar zogenoemde serious games worden steeds meer ingezet om de vaardigheden en persoonlijkheid van nieuwe rekruten te testen. Ook GITP zet serious games in bij sollicitaties en persoonlijke ontwikkeltrajecten.
Onderzoeker en GITP-adviseur Alec Serlie, verbonden aan de Erasmus Universiteit, ontwikkelt games als selectiegereedschap. Het scenario ‘High score? Dan hier graag uw handtekening onder uw contract’, gaat hem te ver. Hij denkt wel dat games een veelgebruikt instrument gaan worden bij sollicitaties en persoonlijke ontwikkelingsprogramma's. ‘Maar het zal altijd worden ingezet in combinatie met traditionele beoordelingsinstrumenten, zoals gesprekken en IQ-tests.’
Vaardigheden testen met games
Serlie noemt twee hoofdredenen om games te gebruiken. ‘Ten eerste doen de jongere generaties bijna alles via computers. Met games zullen bedrijven die doelgroep meer aanspreken.’
Belangrijker is volgens Serlie dat games vaardigheden kunnen testen die klassieke rollenspellen niet boven water krijgen. Hoe gaat iemand bijvoorbeeld om met een overdaad aan informatie? ‘Traditionele instrumenten meten vooral statische gegevens’, legt de onderzoeker uit, ‘maar op de werkvloer draait het steeds vaker om processen. Die kun je in een game wel reproduceren en testen.’
Decidewise van GITP
Dat wordt duidelijk bij het spelen van Decidewise, een game van adviesbureau GITP. Het spel meet oordeelsvorming, probleemanalyse en besluitvaardigheid. De setting is een bedrijf dat beamers produceert. Als nieuwe manager moet de speler knopen doorhakken over het opstarten van activiteiten in een ver buitenland, oneigenlijk gebruik van bedrijfskleding en het wel of niet afblazen van de lancering van een nieuw product.
Het spel ziet er simpel uit: geen mooie plaatjes, maar een goed gevulde mailbox, een mapje bedrijfsdocumenten en een news feed. Het is aan de speler om de informatie te ordenen, beoordelen en tot een besluit te komen. Onder tijdsdruk, want een altijd zichtbaar klokje tikt onverbiddelijk de vijf speelminuten weg.
Tijdens de nabespreking laat Kees Jan Sepmeijer van GITP zien welke gegevens het spel oplevert. ‘Ik zie dat je direct de relevante mailtjes en documenten eruit pikte, maar daarna ook veel onbelangrijke berichtjes las. Je had dus sneller een besluit kunnen nemen,’ verklaart hij. Zijn advies: wees zekerder van jezelf.
Grenzen aan games
Bij de bespreking worden ook de grenzen van de game duidelijk. De onderzoekers kunnen zien welke beslissingen een speler neemt en hoe snel. Maar ze zien niet hoe die tot stand komen.
‘Wij kunnen inderdaad niet zien of een kandidaat in de stress schiet of gewoon relaxed blijft’, vertelt Serlie. ‘Dat willen we in de toekomst meten met sensoren, in een soort laboratorium setting. Maar dan loop je wel tegen het probleem aan dat de deelnemer in een geheel vreemde omgeving zit, wat ook de testresultaten weer beïnvloedt.’
Een andere beperking van het spel Decidewise is het gebrek aan interactie met echte mensen. Waar je in het echte leven op iemand zou afstappen, kun hier slechts je besluit intypen. Spelers kunnen geen vragen stellen of mensen toespreken.
Volgens Sepmeijer is die mogelijkheid er wel. ‘Wij zetten soms door acteurs die via een hulplijn bereikbaar zijn.’
Assessment games
‘Je kunt het zo uitgebreid maken als je wilt, legt ontwikkelaar Serlie uit. ‘Maar belangrijke reden om voor zo'n game te kiezen en niet voor traditioneel rollenspel, is dat je juist niet zo veel hoeft te organiseren. En dat de deelnemer de game kan spelen waar en wanneer het hem uitkomt.’
De adviseurs van GITP zetten de games van Serlie en zijn team al een jaar in bij banken. Maar de ontwikkeling van assessement games zit nog volop in de pioniersfase. ‘We willen een wetenschappelijke grondslag geven aan deze instrumenten’, zegt Serlie. ‘Het vergt veel onderzoek om te weten welke waarden je nu precies meet. Na zo'n onderzoek ‘tweaken’ we het spel en begint de hele cyclus opnieuw. Dat is erg tijdrovend.’
Creativiteit meten
Serlie hoopt dat zijn games in de toekomst ook creativiteit kunnen meten, een veelgevraagde eigenschap voor nieuwe werknemers. ‘Het probleem is dat wij zelf alle antwoorden in een spel bedenken en een waarde toekennen. Maar een echte creatieveling komt juist met oplossingen die wij niet hebben bedacht. Heel lastig dus.’